Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis

Componisten in oorlogstijd

Reizende tentoonstelling Leo Smit Stichting:

In de maand januari is de reizende tentoonstelling Componisten in Oorlogstijd te zien in het Muziekcentrum van de Omroep in Hilversum, een samenwerking van Muziekschatten en de Leo Smit Stichting.

De tentoonstelling vertelt verhalen over 22 componisten die in de Tweede Wereldoorlog in Nederland vervolgd werden. De oorlog heeft een grote impact gehad op het Nederlandse muziekleven. Componisten die voor de oorlog een belangrijke rol speelden, zijn na de oorlog door het grote publiek totaal vergeten. Daardoor is ons beeld van het muziekleven in het Interbellum danig vertekend, zelfs voor veel onderzoekers is het een blinde vlek. De Leo Smit Stichting presenteert in de tentoonstelling ‘Componisten in Oorlogstijd’ de resultaten van 25 jaar onderzoek en vertelt verhalen over de gevluchte componisten als Franz Weisz en Géza Frid, over grootheden in de koorwereld als Israël Olman en Hans Krieg, over jonge talenten als Dick Kattenburg en Nico Richter en gevestigde namen als Henriëtte Bosmans, Leo Smit, en Rosy Wertheim. Er is aandacht voor verzetsstrijders Lex van Delden, Marius Flothuis en Jan van Gilse en voor het componeren in onderduik en kampen. In samenwerking met Muziekschatten, de muziekcollectie van de omroep, wordt ook aandacht besteed aan radiocomponisten als Dolf Karelsen en Isja Rossiçan.

In 2015 is de tentoonstelling voor het eerst te zien geweest in Stadsarchief Amsterdam. Op verzoek van de Leo Smit Stichting heeft tentoonstellingsmaker Susanne van der Wolf voor deze reizende versie een nieuw onderwerp toegevoegd: componisten op de vlucht. Aan de hand van dagboekfragmenten, brieven en unieke foto’s krijgen bezoekers een inkijkje in het vluchtverhaal van Géza Frid en Hans Krieg. Uit de privécollectie van Frid is een brief opgenomen van Béla Bartók, waarin hij zijn voormalige leerling vraagt om in het geheim te informeren of Bartók lid kon worden van het Genootschap van Nederlandse Componisten. De Duitse uitgever van Hans Krieg sloot zijn brief af met ‘Omdat de Joodse muziek binnenkort helemaal ingedamd is, zal ook voor onze Duitse kunstenaars een betere tijd komen.’ Kennelijk was hij niet op de hoogte van Kriegs Joodse identiteit.

Met behulp van QR-codes (te bekijken met smartphone of tablet) zijn muziekfragmenten opgenomen en van verschillende componisten die werkzaam waren bij de radio zijn originele handschriften te zien. De tentoonstelling is tot 30 januari te bezoeken in het Muziekcentrum van de Omroep, Heuvellaan 33 te Hilversum (gratis, alle werkdagen van 8.00 tot 20.00 uur). Vanaf 9 februari is de tentoonstelling te zien in de Folkingestraat Synagoge in Groningen, daarna in Den Haag, Zwolle, Nijmegen en Nationaal Monument Kamp Vught. Op de hoogte blijven van de activiteiten van de Leo Smit Stichting? Meld je aan voor de nieuwsbrief bij Carine Alders, secretariaat@leosmit.nl. Ook vragen en opmerkingen zijn van harte welkom. Voor meer informatie over vervolgde componisten in Nederland en hun werk: www.forbiddenmusicregained.org