Nieuwsbrief No. 15

» Bericht van het bestuur
» De redactie mailt....
» Introductie nieuwe bestuursleden
» Expert aan het woord: Frits Evelein
» Verslag van het congres “Alte Orgeln, Neue Zeiten”
» Oproep voor de Jan Pieter Heije Prijs 2010
» Overzicht congressen – zomer 2010
» Call for Papers Franz Liszt: 1811-2011

****
Bericht van het bestuur

Zeer geachte leden,
Deze Nieuwsbrief ontvangt u enige tijd nadat de Algemene Ledenvergadering heeft plaatsgevonden op 29 mei jl. De vergadering van de KVNM was die dag gecombineerd met een alumni-bijeenkomst van de studievereniging Hucbald. Bij de vergadering in de ochtend waren ruim dertig aanwezigen (leden en belangstellenden), terwijl een substantieel deel hiervan ook in de middag aanwezig was bij de Hucbald-bijeenkomst [voor een verslag van deze bijeenkomst zie de website van Hucbald, red.]. Tijdens de lunch en gedurende de middag was voldoende gelegenheid om ideeën uit te wisselen. Aan het eind van de dag kon de KVNM acht nieuwe leden bijschrijven.

Op de agenda van de ALV stonden twee belangrijke zaken: de presentatie en goedkeuring van de jaarverslagen van de secretaris en de penningmeester en een wisseling van bestuurders met drie aftredende en drie nieuw te benoemen bestuursleden. De jaarverslagen werden gepresenteerd aan de hand van een aantal sheets met de hoofdpunten van de via de website verspreide documenten. Het verslag van de secretaris werd met enkele aanpassingen/toevoegingen goedgekeurd en de penningmeester en de kascommissie werden gedechargeerd voor het financiële verslag. De details hierover worden uiteraard opgenomen in de notulen van de vergadering. Ten aanzien van de bestuurswisseling werden de aftredende leden Helen Metzelaar, Ton Braas en Rudolf Wolfensberger uitgeluid met een afscheidsspeech en werden Theodor Dumitrescu, Hans Fidom en Vincent Meelberg verkozen, hetgeen ze zelf met een kort statement omtrent toekomstige bijdragen onderbouwden.

Voor de nabije toekomst ligt de focus van het bestuur op drie onderwerpen:

-    een eerste bijeenkomst om de prioriteiten voor het komende jaar vast te stellen en taken te verdelen;
-    samen met de forumcommissie de najaarsbijeenkomst in november tot een succes maken;
-    het ontwikkelen van een website voor Muziekwetenschap Nederland om informatie uit te wisselen tussen instanties die in dat werkveld een rol spelen.

Wij houden u op de hoogte en wensen u nu vooral eerst een goede vakantieperiode toe.

Cees Broekhuijsen
secretaris

****
De redactie mailt....

Na een succesvolle ALV bijeenkomst verschijnt ook weer een nieuwe editie van de digitale nieuwsbrief van de KVNM. In de afgelopen maanden hebben twee redactieleden van de KVNM Nieuwsbrief besloten iets anders te gaan doen:  Astrid de Jager is vertrokken naar de mooie Nederlandse Antillen. Marlies van den Hoek is moeder geworden en heeft besloten meer tijd te besteden aan haar gezin. We wensen beiden veel succes en geluk toe!

In deze editie van de Nieuwsbrief wordt u voorgesteld aan de nieuwe bestuursleden Theodor Dumitrescu, Hans Fidom en Vincent Meelberg. Zij hebben vertellen ieder hun verhaal waarom zij bestuurslid van de vereniging worden.

In een beknopte column licht Frits Evelein toe wat de toegevoegde waarde van Muziekdidactiek op het muziekwetenschappelijk terrein is. Joost van Gemert geeft een nauwgezet verslag over het orgelcongres in het Orgelpark Amsterdam. Verder willen we u – op de valreep – nog herinneren aan de oproep voor de Jan Pieter Heije prijs en geven we nog wat tips voor als u ook in de zomer iets musicologisch wilt doen.

De redactie,

Marnix van Berchum
Ilona de Bruijne
Gerard van der Leeuw

****
Introductie nieuwe bestuursleden

Theodor Dumitrescu:
Beste leden van de KVNM,

Als een soort van buitenstaander in de Nederlandse muziekwetenschap, voel ik mij uiteraard vereerd dat ik tot het bestuur van onze vereniging toe mag treden. Na een verblijf van bijna vier jaar in dit land, word ik nog steeds iedere dag door het een of ander verrast en realiseer ik me dat ik nog veel te leren heb over de vele hedendaagse muzikale netwerken die Nederland verrijken. Hoe het ook zij, ik hoop door mijn benadering, opgevoed in de Anglo-Amerikaanse traditie van muziekwetenschap, een ander perspectief te kunnen bieden. Binnen mijn onderzoeksgebieden, oude muziek en editietechniek, geniet de KVNM internationaal hoog aanzien. Zowel het tijdschrift van de vereniging als de beroemde edities van de muziek van o.a. Josquin, Obrecht en Ockeghem hebben enorm bijgedragen aan de historische muziekwetenschap.We moeten het globale belang van zulke initiatieven niet onderschatten, zelfs wanneer onze organisatie een ‘nieuwe koers’ inzet.

Er wordt de laatste jaren in onze bijeenkomsten veel gesproken over de eventuele nieuwe richtingen van de KVNM, maar in de praktijk vereisen dit soort veranderingen een geleidelijke ontwikkeling over een lange periode. De waarschuwing van het Nederlandse spreekwoord ‘het kind met het badwater weggooien’ is hier van toepassing: ik pleit ervoor dat de KVNM zijn traditionele sterke punten niet laat vervallen terwijl zij haar horizon verbreedt en nieuwe kanten van ons vakgebied ontdekt. Ik zie graag een meer dynamische, meer digitaal gerichte vereniging, die betrokken is bij het samenbrengen van de verschillende stromingen binnen het muziekleven in Nederland, maar ook een gemeenschap die blijft bijdragen aan de muziekwetenschap op globale schaal.

Van harte dank voor uw vriendelijke steun. Ik zie onze toekomstige samenwerking met belangstelling tegemoet.
-----------

Hans Fidom:
Beste leden van de KVNM,

Toen Karl Kügle mij benaderde om zitting te nemen in het bestuur van de KVNM, heb ik een denkpauze bedongen. Twee vragen wilde ik eerst beantwoorden. Uiteraard of ik tijd over had, en vervolgens wat de KVNM vandaag is en morgen wil zijn. De eerste vraag heb ik beantwoord met een besluit, volgend uit het antwoord op de tweede: ik maak tijd voor de KVNM, omdat de vereniging van zins is zichzelf opnieuw uit te vinden, als vereniging die er voor de muziekwetenschap in Nederland is, en tegelijk een herkenbaar eigen gezicht te waarborgen door niet te vergeten dat muziekgeschiedenis een belangrijk aspect van haar activiteiten is.

Dat ik in het bestuur zitting mag nemen, illustreert alvast dat de KVNM inmiddels volop bezig is haar vleugels uit te slaan: door omstandigheden ben ik, na als muziekwetenschapstudent te zijn begonnen in Amsterdam, uiteindelijk in Groningen afgestudeerd en aan de VU gepromoveerd – net buiten de gebaande paden, zogezegd. Datzelfde geldt voor de leerstoel die ik sinds 1 mei mag bekleden: Orgelkunde, aan de VU. Onnodig uit te leggen dus dat mij de noodzaak tot samenwerking in de muziekwetenschappelijke wereld – en in feite in die van de kunst- en cultuurwetenschappen überhaupt – meer dan helder is.

Het is me daarom een eer om in het bestuur zitting te nemen. Dankuwel voor uw vertrouwen.

-----------



Vincent Meelberg:
Beste leden van de KVNM,

Graag wil ik u allen bedanken voor het vertrouwen dat u in mij gesteld heeft. Het is mij een eer en een genoegen om mij de komende periode in te zetten voor de KVNM. Samen met de overige leden van het bestuur zal ik proberen de nieuwe koers van de vereniging zo goed mogelijk verder vorm te geven.

Het is met name vanwege deze nieuwe koers dat ik besloten heb zitting te nemen in het bestuur. De KVNM kent een grote traditie kent op het gebied van de historische muziekwetenschap. Niet voor niets maakt het woord “muziekgeschiedenis” deel uit van de naam van de vereniging. De nadruk op dit aspect van de muziekwetenschap had wel als gevolg dat muziekonderzoekers zoals ikzelf zich minder verbonden voelden met de KVNM. Het muziekonderzoek behelst veel meer dan slechts de muziekgeschiedenis en ik denk dat het zeer belangrijk is dat de vereniging ruimte biedt aan dit soort onderzoek. Daarom ben ik ook verheugd dat ik, als muziekfilosoof, gevraagd ben het bestuur te komen versterken.

Het is mijn streven om tijdens mijn zittingsperiode mee te helpen de KVNM te laten uitgroeien tot een breed platform voor muziekonderzoek, waar onderzoekers op het gebied van muziek – alle muziek – zich thuis zullen voelen. De KVNM heeft in mijn opinie de potentie in zich om een belangrijke speler in het musicologisch veld in Nederland te worden, en ik draag zeer graag mijn steentje bij om deze belofte waar te maken.

****

Expert aan het woord: Frits Evelein



Muziekdidactiek als aandachtsgebied voor muziekwetenschap
"Muziekdidactiek richt zich op processen en methoden in het leren en overdragen van muziek. In geen historische periode is er op dit vlak in Nederland en wereldwijd zoveel gaande als nu. Er is een sterke behoefte aan meer kennis en inzicht. In het bijzonder in Nederland bestaat nauwelijks een onderzoekstraditie op het vlak van muziekdidactiek en muzikale leerprocessen. Dit terwijl in de praktijk van zowel formeel als informeel leren in muziek er in ons land veel ontwikkelingen zijn geweest en nu nog zijn.

De urgentie voor aandacht binnen bijvoorbeeld muziekwetenschappelijk onderzoek voor muziekdidactiek is op dit moment echt groot. We zien bijvoorbeeld opleidingstradities op de conservatoria die zich richten op excellentie in musiceren. De praktijk van veel afgestudeerden is echter dat ze docent worden. Veel muziekscholen staan nu oog in oog met dramatische bezuinigingen en een groot deel dreigt te verdwijnen. Met man en macht wordt gezocht naar nieuwe werkvelden, producten en projecten. Maar een solide visie op hoe mensen (individueel en in groepen) muziek leren en wat dit betekent voor muziekdidactische mogelijkheden en methodiek ontbreekt.

Een meer reflectieve ondersteuning van de praktijk zal leiden tot meer inzicht en nieuwe ontwikkelingen. De toekomst van onze samenleving en ons onderwijs heeft behoefte aan diepgaande inzichten in de kracht van muziek en de rol die muziek speelt in individuen, groepen, samenlevingen en het welzijn. Muziekwetenschap kan midden in deze dynamische wereld staan; daar is meer dan ooit behoefte aan."

Frits Evelein is vakdidacticus muziek aan de Universiteit Utrecht en het Rotterdams Conservatorium.

****

Verslag van het congres “Alte Orgeln, Neue Zeiten”
door Joost van Gemert

Van 13 t/m 15 mei 2010 hielden de Internationale Arbeitsgemeinschaft für Orgeldokumentation en het Orgelpark in Amsterdam een gezamenlijk congres: “Alte Orgeln, Neue Zeiten”.

De Internationale Arbeitsgemeinschaft für Orgeldokumentation (IAOD) is een vereniging van orgeldeskundigen met ca. 65 leden, vooral in Europa en Amerika. De IAOD organiseert tweemaal per jaar internationale congressen en geeft studies uit over orgelbouwers en orgelrestauraties. Het Orgelpark is niet alleen een concertpodium maar ook een centrum van wetenschappelijk onderzoek: het Orgelpark Research Program richt zich tot 2011 op het thema improvisatie. Het doel van dit gezamenlijke congres was, de orgelkunde en de orgelmuziek samen te brengen. Hoezeer dat ook voor de hand lijkt te liggen: dat is niet erg gebruikelijk. Orgelbouwtechnisch en orgelmuzikaal onderzoek worden niet zo vaak gecombineerd. Maar tijdens dit congres gingen de thema’s Orgel en orgelmuziek in een seculariserende samenleving, De huidige Nederlandse orgelbouw- en orgelrestauratiepraktijk, Orgelbouw en improvisatie, en Het Amsterdamse orgellandschap hand in hand.


Orgel in het Orgelpark Amsterdam

Marcel Cobussen en Hans Fidom belichtten het fenomeen improvisatie vanuit theoretische invalshoeken. Hoe werkt improvisatie? Wat gebeurt er eigenlijk wanneer een musicus improviseert en een luisteraar daarnaar luistert? Charlotte Marck, Olga de Kort, Ronny Krippner, Giampaolo di Rosa en Hans Fidom gaven presentaties over de verhouding tussen improviseren en componeren bij Tournemire, Messiaen en Escaich, de Haarlemse orgelimprovisatiewedstrijden sinds 1951, de Engelse orgelimprovisatie in de 20e en 21e eeuw en de relatie tussen orgeltype en improvisatie. Het thema Orgel en orgelmuziek in een seculariserende samenleving werd, zoals het het Orgelpark betaamt, op klinkende wijze ingevuld: Hans Fidom, Jacob Lekkerkerker & Friends, Giampaolo di Rosa en Ansgar Wallenhorst verzorgden kleurrijke lecture-recitals en (op 13 mei) een spectaculair geïmproviseerd avondconcert. En ook de hardcore-orgelkenners werden niet vergeten: Cees van der Poel, Wim Diepenhorst en Peter van Dijk schetsten een visueel en auditief beeld van de verzuiling in het Nederlandse orgellandschap, het restauratiebeleid vanaf 1945 (reconstrueren, conserveren en alles wat daartussenin ligt) en de zeer veelkleurige nieuwbouwpraktijk vanaf ca. 2000. Daarbij werd gewezen op het belang van een goede documentatie. Juist een praktijk die niet ‘standaard’ is moet goed gedocumenteerd worden. Dat is precies waar de IAOD zich voor inzet. Tijdens het forumgesprek daarna, met de referenten Hermann Busch, Wolfgang Rehn en Hans Fidom, kwam ook de vraag naar de verhouding tussen de historische kennis en de inspiratie van de orgelbouwer aan de orde. Ook op 14 mei was er een concert op de vier Orgelpark-orgels, nu door Marcel Verheggen.


Orgel van de Haarlemse Grote of St. Bavokerk

Op zaterdag 15 mei ging het congres op excursie naar het Amsterdamse orgellandschap, dat zich in dit geval uitstrekte tot en met Haarlem. De orgels van de Nieuwe Kerk, de Oude Kerk, de Duif, de Koningskerk en de Haarlemse Grote of Sint Bavokerk werden bezocht en beluisterd; de instrumenten werden bespeeld door Bernard Winsemius, Henk Verhoef, Stephan van de Wijgert, André Potter en Anton Pauw. Een waardig besluit van een zeer veelzijdig congres.

****
Oproep voor de Jan Pieter Heije Prijs 2010

In 2010 zal voor de vijfde keer de Jan Pieter Heije Prijs worden uitgereikt. Heeft u een scriptie voor uw Master geschreven op het gebied van de muziek, muziekgeschiedenis of muziekcultuur van Nederland? En is die scriptie voltooid aan een Nederlandse universiteit of instelling voor hoger beroepsonderwijs? Dan roepen de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis (KVNM) en de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst (MBT) u op mee te doen aan de Jan Pieter Heije Prijs. U kunt daarmee € 1.500 winnen en uw scriptie zal worden uitgegeven (al dan niet in bewerkte vorm) door de KVNM.
De Jan Pieter Heije Prijs wordt in principe iedere drie jaar uitgereikt en is in 1996 gezamenlijk ingesteld door de MBT en de KVNM. Dzee prijs is genoemd naar de Amsterdamse arts Jan Pieter Heije (1809-1876), secretaris van de MBT en initiatiefnemer van de oprichting van de KVNM. De prijs wordt toegekend door een onafhankelijke jury van vijf personen, bestaande uit een lid van het bestuur van de MBT, een lid van het bestuur van de KVNM, en drie externe deskundigen.

Om mee te kunnen doen, dient uw scriptie afgerond te zijn tussen mei 2007 en juni 2010. Inzendingen in tweevoud – één ingebonden en één niet-ingebonden exemplaar – plus een samenvatting van maximaal vijf pagina’s, moeten uiterlijk op vrijdag 25 juni 2010 ontvangen zijn bij:

Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis
Postbus 1514
3500 BM Utrecht

Daarbij dienen de volgende gegevens te worden meegezonden: naam, adres en geboortedatum van -de inzender; gegevens over de onderwijsinstelling (opleiding, instituut, afdeling) waar de scriptie voltooid is; en de naam/namen van de begeleiders. Alle inzendingen worden geretourneerd aan de afzender.

****

Overzicht congressen – zomer 2010

Mocht u deze zomer eens niet in de zon willen liggen, door de bergen willen wandelen of willen diepzeeduiken dan zijn wellicht de volgende musicolgische congressen iets voor u.

International Conference of the IMS Study Group "Music and Media"
25-27 juni –  Berlin, Humboldt Universität
Congres van de IMS Study Group “Music and Media” opgericht door exvoorzitter van de KVNM en hoogleraar Muziekwetenschap, Emile Wennekes.

----
Medieval and Renaissance Conference 2010
5-8 juli – Royal Holloway, University of London

Hét jaarlijkse congres voor alle soorten muziek uit de Middeleeuwen en Renaissance; vorig jaar gehouden in Utrecht, dit jaar traditiegetrouw weer in het Verenigd Koninkrijk.

----
16th Biennial Conference on Nineteenth-Century Music
8-11 juli – University of Southampton

Voor de liefhebbers die vanuit de MedRen enkele eeuwen verder willen...

----
RMA Annual Conference 2010: “Boundaries”
15-17 juli – Londen
Het jaarlijkse congres van de Engelse zustervereniging van de KVNM.

----
ISMIR 2010
9-13 augustus – Universiteit Utrecht
Géén historische benadering van muziek op deze elfde International Society for Music Information Retrieval Conference!

----
Music for the Office and Its Sources in the Low Countries (1050-1550)
21-24 augustus – Antwerpen

Een ander congres op het gebied van de muziek uit Middeleeuwen en Renaissance, ditmaal met een specifiek thema; georganiseerd door de Alamire Foundation.

****

Call for Papers Franz Liszt: 1811-2011

April 1-3, 2011 - Utrecht University, The Netherlands

On the occasion of the 375th anniversary of Utrecht University, the bicentenary of the birth of Franz Liszt, and the 25th anniversary of The International Franz Liszt Competition and Festival, and in close collaboration with the Dutch Franz Liszt Kring, we are inviting papers for submission based on new research on Franz Liszt, especially those that address the following themes: Liszt and the Keyboard, Liszt and the Phenomenon of the Piano Competition, Liszt and his Pupils, Liszt Reception, Liszt Mediatized, Collecting Lisztiana.

We are looking for 20-minute papers from scholars engaged in the fields of musicology, music theory and media studies. The conference languages will be English and German. Invited keynote speakers will include Alan Walker, Serge Gut and Michael Saffle.

The program committee includes Michael Saffle (Virginia Tech, Blacksburg, USA), James Deaville (Carleton University, Ottawa, Canada), Zsuzsanna Domokos  (Liszt Ferenc Memorial Museum and Research Center, Budapest, Hungary), Peter Scholzs (Franz Liszt Kring, The Netherlands).

Abstracts of no more than 300 words should be submitted by November 1, 2010,  to Emile Wennekes, containing: author(s) name(s), academic affiliation(s), e-mail address(es), title of the abstract, the abstract, technical requirements (for example piano, overhead projector or power point). Publication of the contributions in book form is under consideration.

Organizing Chair:

Emile Wennekes, professor of musicology,
Department of Media and Culture Studies
Utrecht University, The Netherlands

e.wennekes@uu.nl

 ****